• Centrum Praktycznego Szkolenia w Zakresie Małego Przetwórstwa

    Przetwórstwo w gospodarstwie rolnym

  • Przetwórstwo mleka

    Przetwórstwo mleka

  • Przetwórstwo mięsa

    Przetwórstwo mięsa

  • Przetwórstwo owoców

    Przetwórstwo owoców

  • Przetwórstwo zbóż

    Przetwórstwo zbóż

rys

5 maja bieżącego roku Prezydent Bronisław Komorowski podpisał nowelę ustawy o podatku, dochodowym od osób fizycznych.  Nowelizacja wprowadza zmiany w sposobie opodatkowania sprzedaży przez rolników żywności przetworzonej we własnym gospodarstwie. Porządkuje formalny status osób, które zajmują się działalnością polegającą na przetwarzaniu i sprzedaży produktów rolnych pochodzących z własnej uprawy lub hodowli. Zmiany te były bardzo oczekiwane przez środowisko rolnicze, ponieważ umożliwiają one sprzedaż przetworzonych produktów, wyprodukowanych w gospodarstwie bez konieczności zakładania działalności gospodarczej. Nowe przepisy dają  możliwość tworzenia wartości dodanej w wyniku przetwarzania żywności, a więc wyższy dochód i lepsze wykorzystanie zasobów pracy, zwłaszcza przez małe i średnie gospodarstwa".

 

Nowelizacja wprowadza zmiany do pięciu ustaw, tj.:

  • ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.),
  • ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 849),
  • ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.),
  • ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. Nr 144, poz. 930, z późn. zm.)
  • ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 584 z późn. zm.).

Nowe przepisy umożliwią rolnikom opodatkowanie na preferencyjnych zasadach sprzedawanych przez nich osobiście, przetworzonych produktów rolnych. Istota wprowadzanych zmian podlega na zaliczeniu przychodów ze. sprzedaży bezpośredniej do przychodów z innych źródeł w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz na możliwości ich opodatkowania w formie uproszczonej, tj. ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych, przy zastosowaniu stawki w wysokości 2% przychodów na podstawie ustawy z 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. Opodatkowanie ryczałtem będzie możliwe, jeżeli przychody w roku poprzednim nie przekroczyły równowartości 150 000 euro. Limit ten nie będzie obowiązywał w roku, w którym nastąpi rozpoczęcie działalności. Producenci rolni, którzy wybiorą opodatkowanie ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych będą obowiązani złożyć w urzędzie skarbowym zeznanie o wysokości uzyskanego przychodu, wysokości dokonanych odliczeń i należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, w terminie do 31 stycznia następnego roku. Odliczeniu od przychodu opodatkowanego ryczałtem podlegają wydatki np. składki na ubezpieczenie społeczne określone w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, wydatki na cele rehabilitacyjne, wydatki z tytułu dokonanych darowizn. Warunkiem korzystania z tej formy opodatkowania będzie prowadzenie ewidencji sprzedaży oraz sprzedawanie produktów wyłącznie w miejscu ich wytworzenia lub na targowiskach. Zasady te nie obejmą sprzedaży produktów przetworzonych w ramach produkcji przemysłowej, uzyskanych z działów specjalnych produkcji rolnej, objętych akcyzą (np. napojów alkoholowych), a także produktów, do których przetwarzania i sprzedaży będą zatrudniani pracownicy bądź podwykonawcy. Uchwalone przepisy nie przewidują sprzedaży, nawet niewielkich ilości, przetworzonych surowców rolnych bez opodatkowania. Jeżeli rolnik nie zdecyduje się na opodatkowanie ryczałtem od przychodu ze sprzedaży przetworzonych, w sposób inny niż przemysłowy, produktów roślinnych i zwierzęcych pochodzących z własnej uprawy, hodowli lub chowu będzie opodatkowany na zasadach ogólnych według skali podatkowej 18% lub 32%, po przekroczeniu kwoty tzw. "dochodu wolnego od podatku" w wysokości 3091 zł w roku podatkowym.

Wymieniona znowelizowana Ustawa wprowadza także  zmiany w ustawie z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej – w Art.3 zwalniając ze stosowania przepisów ustawy działalność rolników w zakresie sprzedaży, o której mowa w art. 20 ust. 1c ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych tj.:
- działalność rolników w zakresie sprzedaży przetworzonych w sposób inny niż przemysłowy produktów roślinnych i zwierzęcych pochodzących z własnej uprawy, hodowli lub chowu, z wyjątkiem przetworzonych produktów roślinnych i zwierzęcych uzyskanych w ramach prowadzonych działów specjalnych produkcji rolnej oraz produktów opodatkowanych podatkiem akcyzowym na podstawie odrębnych przepisów, jeżeli:
1) sprzedaż nie jest wykonywana na rzecz osób prawnych, jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej lub na rzecz osób fizycznych na potrzeby prowadzonej przez nie pozarolniczej działalności gospodarczej;
2) przetwarzanie produktów roślinnych i zwierzęcych i ich sprzedaż nie odbywa się przy zatrudnieniu osób na podstawie umów o pracę, umów zlecenia, umów o dzieło oraz innych umów o podobnym charakterze;
3) sprzedaż następuje wyłącznie:
- w miejscach, w których produkty te zostały wytworzone,
- na targowiskach, przez które rozumie się wszelkie miejsca przeznaczone do prowadzenia handlu, z wyjątkiem sprzedaży dokonywanej w budynkach lub w ich częściach,
4) prowadzona jest ewidencja sprzedaży.

Nowe przepisy są dość jasne i precyzyjne w zakresie dotyczącym podatku dochodowego, ale oprócz PIT, jest też VAT. Istotnym pytaniem jest: czy rolnik prowadzący sprzedaż towarów przetworzonych będzie traktowany tak samo jak rolnik sprzedający produkty nieprzetworzone. Nie opublikowano jasnej interpretacji, czy rolnicy, którzy produkują we własnym gospodarstwie produkty przetworzone i je sprzedają, podlegają takim samym przepisom, jak rolnik, który sprzedaje tylko i wyłącznie produkty nieprzetworzone, a więc czy rolnik sprzedający żywność przetworzoną może być czynnym podatnikiem VAT dobrowolnie, czy też będzie zwolniony z VAT.

Konsekwencją zmian  w ustawie z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej – w Art. 3 są  również zmiany w  Ustawie z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.  Rolnicy trudniący się sprzedażą bezpośrednią, którzy prowadzą działalność, o której mowa w art. 3 pkt 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej  nie będą musieli opłacać podatku od nieruchomości na takich samych zasadach jak i inny przedsiębiorcy.

Ustawa w zmienionym kształcie daje nowe szanse, istotne przede wszystkim dla  mniejszych gospodarstw rolnych. Niestety sama w sobie niewiele zmienia. Po jej wejściu w życie od 1 stycznia 2016r. bez opracowania i określenia przepisów sanitarnych dostosowanych  do uwarunkowań ,skali produkcji, potrzeb i możliwości rolników pozostanie zapewne przepisem martwym. Niezbędne są dalsze konsekwentne działania i rozstrzygnięcia na poziomie szczególnie Ministerstwa Zdrowia. Opracowanie rozporządzeń na poziomie krajowym, które pozwoliłyby wzbogacić ofertę w zakresie sprzedaży bezpośredniej własnych produktów wytworzonych w gospodarstwie oraz określenie wymagań formalnych i sanitarnych dostosowanych do skali prowadzonej produkcji umożliwi i ułatwi rolnikowi prowadzenie tej działalności. Przepisy te muszą korespondować ze sobą, eliminując luki prawne umożliwiające indywidualną ich interpretację.  W obecnym kształcie, ustawa w dużej mierze ogranicza możliwości kupowania produktów żywnościowych od rolników z małych gospodarstw, ponieważ:

  • nie określono, czy po jej wprowadzeniu konsument będzie mógł kupić masło, ser, wędliny czy dżem od rolnika, ponieważ nie wymieniono w niej żadnego katalogu produktów. Jedynie za produkt roślinny uważa się mąkę, jeśli pochodzi ze zboża z własnej uprawy, ale  nie uwzględniono szeregu innych produktów takich jak kasza, płatki zbożowe czy otręby, których technologia produkcji jest bardzo zbliżona do produkcji mąki,
  • osoby prawne, np. szkoły, samorządy, restauracje, sklepy, szpitale, stołówki, przedszkola  nie będą mogły kupować bezpośrednio od rolników. Jest to niezrozumiałe ograniczenie, które raczej nie występuje w innych krajach Unii Europejskiej,
  • konsumenci będą mogli kupować produkty żywnościowe jedynie w miejscu ich produkcji, czyli w gospodarstwie albo na targu, pod warunkiem, że nie będzie zadaszony. W związku z tym, wyklucza to np. hale targowe,  których wiele powstało w ostatnich latach z myślą o ułatwieniu handlu dla konsumentów i rolników, zapewniając warunki sanitarne i higieniczne,
  • paczki i  przesyłki żywności dostarczane prosto od rolnika nie będą dozwolone. Jest to krok  ograniczający konsumentom dostęp do zdrowej, często tradycyjnej żywności prosto od rolnika. Taka forma dostarczania żywności już obecnie z powodzeniem działa w wielu regionach Polski. Wkluczono również sprzedaż za pośrednictwem internetu, którą obecnie się promuje,
  • nie przewiduje się sprzedaży zbiorowej przez producentów rolnych, w formie zbiorowych punktów sprzedaży czy sklepów organizowanych przez rolników w miastach i na wsi bardzo popularnych w krajach europejskich.

Niewątpliwie zmiany wchodzące w życie od 2016 roku w zakresie rozwiązań podatkowych stanową istotną formę wsparcia dla małych gospodarstw rolnych, które są ważnym elementem rozwoju drobnego przetwórstwa na wsi oraz skracania łańcucha obrotu żywnością pomiędzy rolnikiem a konsumentem. Niestety, podpisana Ustawa nie odpowiada w pełnym zakresie na oczekiwania konsumentów i  rolników. Czy przepisy w niej zawarte są korzystne dla rolników-producentów i dla klientów okaże się w praktyce.

Barbara Sałata
Centrum Doradztwa Rolniczego
Oddział w Radomiu