• Centrum Praktycznego Szkolenia w Zakresie Małego Przetwórstwa

    Przetwórstwo w gospodarstwie rolnym

  • Przetwórstwo mleka

    Przetwórstwo mleka

  • Przetwórstwo mięsa

    Przetwórstwo mięsa

  • Przetwórstwo owoców

    Przetwórstwo owoców

  • Przetwórstwo zbóż

    Przetwórstwo zbóż

Rolniczy handel detaliczny to kolejna forma działalności umożliwiająca produkcję i zbywanie żywności, którą rolnicy mogą prowadzić na uproszczonych zasadach w zakresie prawa żywnościowego i podatkowego. Akt prawny - ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ułatwienia sprzedaży żywności przez rolników (Dz. U. poz. 1961) określający tą formę sprzedaży żywności przez rolnika obowiązuje od dnia 1 stycznia 2017 r. i umożliwia produkcję i zbywanie żywności wytworzonej przy udziale produktów pochodzących z własnych gospodarstw. Głównym celem ustawy było stworzenie polskim rolnikom szerszych możliwości rozwoju produkcji i sprzedaży żywności wyprodukowanej w całości lub w części z własnej uprawy, chowu lub hodowli. Ustawą wprowadzono, w szczególności, preferencje podatkowe dla podmiotów prowadzących RHD poprzez zwolnienie, pod pewnymi warunkami, z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych przychodów z RHD.

 Od dnia 1 stycznia 2019 r. do rolniczego handlu detalicznego mają zastosowanie również przepisy ustawy z dnia 9 listopada 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ułatwienia sprzedaży żywności przez rolników do sklepów i restauracji (Dz. U. poz. 2242), która zawiera kolejne rozwiązania legislacyjne ułatwiające prowadzenie produkcji żywności i jej wprowadzanie na rynek przez podmioty działające w tzw. „krótkich łańcuchach dostaw”, w tym prowadzące rolniczy handel detaliczny.

Rolniczy handel detaliczny to działalność w ramach, której rolnicy mogą sprzedawać surowce oraz prowadzić działalność przetwórczą. Warunkiem jest to, że taka żywność musi pochodzić w całości lub części z własnej uprawy, hodowli lub chowu, a sprzedaż odbywa się z zachowaniem limitów wskazanych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie maksymalnej ilości żywności zbywanej w ramach rolniczego handlu detalicznego oraz zakresu i sposobu jej dokumentowania (Dz. U. poz. 2159). Pod względem bezpieczeństwa żywności produkcja i sprzedaż żywności w ramach tej działalności jest nadzorowana przez Inspekcję Weterynaryjną (produkty pochodzenia zwierzęcego i żywność złożona) oraz Państwową Inspekcję Sanitarną (produkty pochodzenia niezwierzęcego). Ponadto, Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych powierzono kompetencje do sprawowania nadzoru nad jakością handlową żywności. Rolnicy prowadzący gospodarstwa mogą rozpocząć działalność w ramach takiego handlu po uprzedniej rejestracji działalności (bez obowiązkowego zatwierdzenia) u powiatowego lekarza weterynarii lub państwowego powiatowego inspektora sanitarnego.

Zmiany wprowadzone w 2018 roku do ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia, zmodyfikowały definicję rolniczego handlu detalicznego, która obecnie określa, że, rolniczy handel detaliczny to handel detaliczny polegający na produkcji żywności pochodzącej w całości lub części z własnej uprawy, hodowli lub chowu podmiotu działającego na rynku spożywczym i zbywaniu takiej żywności konsumentowi finalnemu lub do zakładów prowadzących handel detaliczny z przeznaczeniem dla konsumenta finalnego. W ustawie określono również wymagania dotyczące sposobu zbywania produktów w ramach tej działalności. Zbywanie żywności do zakładów prowadzących handel detaliczny z przeznaczeniem dla konsumenta finalnego będzie mogło się odbywać pod warunkiem, że zakłady te będą zlokalizowane na obszarze województwa, w którym ma miejsce prowadzenie produkcji żywności w ramach rolniczego handlu detalicznego lub na obszarach powiatów lub miast stanowiących siedzibę wojewody lub sejmiku województwa, sąsiadujących z tym województwem. Podstawowe wymagania dla RHD z zakresu bezpieczeństwa żywności są następujące:

  • produkcja i zbywanie żywności nie może stanowić zagrożenia dla bezpieczeństwa żywności i wpływać niekorzystnie na zdrowie publiczne;
  • zbywanie żywności nie będzie mogło być dokonywane z udziałem pośrednika, z wyjątkiem zbywania żywności podczas wystaw, festynów, targów lub kiermaszy, organizowanych w celu promocji żywności,
  • prowadzący działalność mają obowiązek dokumentowania ilości zbywanej żywności;
  • miejsca sprzedaży musi być oznakowane;
  • zakaz wykorzystywania do produkcji mięsa zwierząt kopytnych pozyskanego z uboju dokonanego poza rzeźnią zatwierdzoną przez powiatowego lekarza weterynarii (np. z uboju w celu produkcji mięsa na użytek własny);
  • nie ma konieczności sporządzania projektu technologicznego przez podmioty zamierzające prowadzić działalność w zakresie RHD produktami pochodzenia zwierzęcego lub żywnością złożoną.

Producentów obowiązują wymagania w zakresie bezpieczeństwa i higieny określone w rozporządzeniu nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. bezpieczeństwa żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności i rozporządzeniu nr 852/2004 oraz w przepisach wydanych w trybie tych rozporządzeń. Przepisy te przewidują między innymi, że w przypadku gdy produkcja prowadzona jest przy wykorzystaniu pomieszczeń używanych głównie jako prywatne domy mieszkalne (np. przy wykorzystaniu sprzętu i urządzeń gospodarstwa domowego w kuchni domowej), zamiast wymogów określonych w załączniku II w rozdziale I i II rozporządzenia nr 852/2004, obowiązują wymogi określone w jego załączniku II w rozdziale III (uproszczone wymagania higieniczne). Należy przy tym podkreślić, że wymagania higieniczne określone w rozporządzeniu nr 852/2004 powinny być stosowane w sposób elastyczny biorąc pod uwagę zakres prowadzonej działalności, wielkość zakładu i jego specyfikę.

Żywność sprzedawana w ramach rolniczego handlu detalicznego musi spełniać wymagania w zakresie oznakowania, stosownie do przepisów określonych w rozporządzeniu nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 grudnia 2014 r. w sprawie znakowania poszczególnych rodzajów środków spożywczych (Dz.U. z 2015r. poz. 29 z późn. zm.) oraz rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobu znakowania niektórych grup i rodzajów artykułów rolno-spożywczych kodem identyfikacyjnym partii produkcyjnej, a także inne szczegółowe przepisy odnoszące się do oznakowania, zależnie od rodzaju produktu.

W zakresie przepisów podatkowych zmienione zostały zwolnienia przychodów ze sprzedaży żywności przetworzonej w działalności RHD od podatku dochodowego. Zwolnieniu podlegają przychody ze sprzedaży przetworzonych w sposób inny niż przemysłowy produktów roślinnych i zwierzęcych, z wyłączeniem przetworzonych produktów roślinnych i zwierzęcych uzyskanych w ramach działów specjalnych produkcji rolnej oraz produktów opodatkowanych podatkiem akcyzowym, do kwoty 40 000 zł rocznie, w ilościach nieprzekraczających maksymalnych limitów określonych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie maksymalnej ilości żywności zbywanej w ramach RHD oraz zakresu i sposobu jej dokumentowania, przy czym:

  • przerabianie produktów roślinnych i zwierzęcych i ich sprzedaż nie może się odbywać przy zatrudnieniu osób na podstawie umów o pracę, umów zlecenia, umów o dzieło oraz innych umów o podobnym charakterze (Wyjątki - ubój zwierząt rzeźnych i obróbka poubojowa tych zwierząt, w tym również rozbiór, podział i klasyfikacja mięsa, przemiał zbóż, wytłoczenie oleju lub soku oraz sprzedaż podczas wystaw, festynów, targów);
  • ilość produktów roślinnych lub zwierzęcych pochodzących z własnej uprawy, hodowli lub chowu, użytych do produkcji danego produktu stanowi co najmniej 50% tego produktu, z wyłączeniem wody;
  • za produkt roślinny pochodzący z własnej uprawy uważa się również mąkę, kaszę, płatki, otręby, oleje i soki wytworzone z surowców pochodzących z własnej uprawy;
  • prowadzona jest ewidencja sprzedaży żywności odrębnie za każdy rok podatkowy, która zawiera co najmniej: numer kolejnego wpisu, datę uzyskania przychodu, kwotę przychodu, przychód narastająco od początku roku oraz rodzaj i ilość przetworzonych produktów. Dzienne przychody muszą być ewidencjonowane w dniu sprzedaży.

Ponadto uzyskany w roku podatkowym przychód ze sprzedaży przetworzonych produktów roślinnych i zwierzęcych powyżej limitu 40 000 zł podatnik może opodatkować 2% ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych, pod warunkiem dokonania stosownego oświadczenia do urzędu skarbowego.

Do rolniczego handlu detalicznego, w zakresie objętym ww. zwolnieniem podatkowym, nie mają także zastosowania przepisy ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz.U.2018 poz. 646).

Barbara Sałata
Gł. Specjalista DSTR
CDR O/Radom